o tawa ijo lipu

toki Wemesoli

tan lipu lipu Wikipesija
toki Wemesoli
wymysiöeryś
kalama [vɘ̟mɘ̟sʲʏ̯øœrɪɕ]
ma ma tomo Wilamowise (ma Posuka)
mute jan jan luka luka (tenpo sike nanpa MAMW[nnp])
kulupu toki Palata Elopa
nasin sitelen nasin sitelen Lasina
nanpa toki
ISO 639-3 wym
Linguist List wym
Glottolog wymy1235
IETF wym

toki Wemesoli li toki lon ma Posuka. jan Wilamowise li toki e ni lon ma tomo Wilamowise. ona li lon kulupu toki Kemani lon ma pi pini suno. a la, ma tomo Pijesuko Pijawa li lon poka.

jan Wilamowise mute li kepeken ona. taso, utala suli nanpa tu la jan pi ma ante li lawa wawa e ni: jan o kepeken ala toki Wemesoli. ni la, jan lili pi jan Wemesoli li kepeken lili li kepeken ala e toki ni.

tenpo ni la, ike li ken. toki Wemesoli li lon poka moli. jan mute pi toki Wemesoli li jan majuna[nimi] li jan pi kepeken sin toki. sike suno MALLLW[nnp] la, jan mute luka li ken kepeken toki Wemesoli. kin la, jan tu wan ale mute mute luka luka[nnp] li ken sona e kon toki taso pi jan ante.[1]

tenpo suli mute wan la, jan li open toki Wemesoli kin[nimi].

insa kulupu pi jan Wilamowise la, toki wawa ni li lon: jan Leminken en jan Netelan li mama e nasin kulupu ni. ken la, jan Lise en jan Anli Sasi en jan Sukosi li mama kin.[nimi][2][3] ken la, ni anu ni pi ale ala li lon. jan sona mute li toki e ni: tenpo suli luka luka tu la, toki Wemesoli li kama tan toki Tosi nena pi tenpo insa. taso, jan pi toki Wemesoli li ken ala sona e kon pi toki Tosi. la, jan pi toki Wemesoli li pilin e ni: ona li sama ala jan Tosi. jan mute ni li toki lon toki Posuka.

toki Wemesoli la, nimi mute li tan toki Posuka. nimi kłop ("jan mije") li tan nimi "chłop" pi toki Posuka. nimi mute li jo e kipisi Posuka e kipisi Tosi. o lukin e nimi gejźe ("o tawa a"). ona li jo e kipisi gej (tan nimi geh pi toki Tosi, "o tawa") e kipisi źe (tan nimi że pi toki Posuka, "a").

tenpo pini la jan Wilamowise li kama lon tan ni: tenpo suli nanpa luka luka tu wan la, jan lawa li tawa e jan tawa ma ni kepeken lawa Tosi. tenpo pi nanpa wan la, tomo Wilamowise li lon lipu lon sike suno LLTWAML (1325 kepeken nasin nanpa pona). tenpo ni la, nimi pi ma tomo ni li ma tomo "Novovillamowicz" ("tomo Wilamowise sin"). ni en ma tomo "Antiquo Willamowicz" ("tomo Wilamowise majuna"[nimi]) li ijo ante. jan pi ma tomo "Antiquo Willamowicz" li tawa ma "Novovillamowicz". open la, ma tomo Wilamowise li lon poka pi toki kulupu Pijesuko Pijawa ante. kulupu ni li lon ma tomo mute. taso, tenpo kama la ma tomo mute en ma tomo "Antiquo Willamowicz" kin li kama kepeken toki Posuka taso. tan ni la, ma tomo Wilamowise li kama ma tomo wan taso pi toki ni. ma tomo poka la, ona li kama ante[2][4].

tenpo suli nanpa luka luka luka tu tu la, jan mute li pilin e ni: ona li jan Tosi. jan li pilin e ni: toki lili pi ma ona li sama toki lili Tosi[5] pi jan ma. taso, jan Wilamowise li toki mute e ni: toki mi li ijo ante[3]. ni li suli tawa pilin pi jan Wilamowise. tenpo pini la jan Wilamowise li olin e jan la, ona li ken wan lon jan pi kulupu jan taso. ona li ken ala lon poka jan pi kulupu ante. ni li ante e kulupu jan. ni li awen tawa tenpo pi utala suli nanpa tu. sike suno LLLTWAMMMM (1880 kepeken nasin nanpa pona) la, jan pi kipisi mute mute mute mute luka luka tu li toki Wemesoli (jan LLLAML[nnp]). sike suno LLLTWAMMMMLL[nnp] la, jan pi kipisi mute mute mute luka luka tu li toki ona (jan LLTAMMMLLW[nnp]). sike suno LLLTTA[nnp] la, jan pi kipisi mute mute mute luka tu li toki ona (jan LLWAMMLLT[nnp]). sike suno LLLTTALL[nnp] la, ja pi kipisi mute mute mute luka luka tu wan li toki ona (jan LLTWA[nnp]).[2]

tenpo ni la, ma tomo Wilamowise li lon insa pi ma Kalisin (toki Tosi la: Königreich Galizien und Lodomerien). tan ni la, toki Posuka li toki pi tomo sewi li toki pi tomo sona li toki pi tomo lawa. ni li pana e ni: jan mute li kama kepeken toki Posuka.[2][3] taso, tenpo sama la, jan ma li kepeken kin e jan Tosi pona. kin la, jan mute li kepeken toki tu wan. toki pi lon insa la, ona li toki Wemesoli. ijo lawa en toki tawa jan pi ma ante la, ona li toki Posuka li toki Tosi.[6]

lipu pi nanpa jan ma lon tenpo pi utala ala la, jan pi ma tomo Wilamowise li toki ala e ni: mi jan Tosi. sike suno LLLTTAMW[nnp] la, jan mute wan taso li toki kin e ni. sike suno LLLTTAMLL[nnp] la, jan tu wan li toki e ni.[2] taso, tenpo utala suli nanpa tu la, jan pi kipisi mute mute mute luka luka luka (anu nanpa lon poka) lon ma tomo ni li kama lon lipu jan ma Tosi (lipu "Deutsche Volksliste").[7]

tenpo suli mute la, jan li toki Wemesoli taso li sitelen pi mute ala e ona. lipu pi toki Wemesoli li open tan jan Lola Lola (toki Wemesoli la: Fliöera-Fliöera, toki Posuka la: Florian Biesik). ona li majuna li pini pali la, ona li open sitelen e lipu musi lon toki Wemesoli (sike suno LLLTTALLTW[nnp]).[2]

jan li sona e lipu musi ona pi mute lili. sike suno LLLTTAMLLTW[nnp] la, jan Anki Ante (toki Tosi la: Heinrich Anders) li pana e lipu musi ona lon lipu "Gedichte von Florian Biesik in der Mundart von Wilamowice" ("toki musi tan jan Lola Lola lon toki Wemesoli"). jan li kama sona e lipu musi ante lon tenpo kama tan ni: jan Toma Wikekijewi (toki Posuka la: Tomasz Wicherkiewicz) li kama jo e sitelen luka pi jan Lola Lola lon sike suno LLLTTAMMMMLTT[nnp]. lipu pi suli nanpa wan li lipu musi "Uf jer wełt" (lon ma poka) li jo e linja nimi 2104. ona li sama lipu musi sewi pi jan Tante.[2]

jan Lola Lola li pali e nasin sitelen sin tan ni: ona li wile kepeken ona lon lipu musi ona. nasin sin ni li kepeken sitelen lili pi toki Posuka. jan Lola Lola li pilin e ni: sitelen Tosi li pona lili tawa kalama pi toki Wemesoli la, sitelen Posuka a li pona mute. jan Lola Lola li wile a pali e lipu musi lon toki Wemesoli. ona li toki wawa e wile ni. ona li toki mute e ni: jan Wilamowise li ante tan jan ante. toki Wemesoli li ante tan toki ante.[8]

jan pi mute suli li pini kepeken toki Wemesoli tan ni: jan lawa li ike mute tawa jan Wilamowise lon tenpo kama pi utala suli nanpa tu. jan lawa li toki e ni: jan Wilamowise li pali ike tan lipu "Deutsche Volksliste". tan toki ni la, jan pi ma tomo poka li weka e jan Wilamowise tan tomo. jan lawa li lukin taso li pali ala. jan Wilamowise pi mute lili li tawa ma Sesesele la, ona li pali li wile ala. jan ante li tawa tomo pali wawa pi ma Posuka li tawa tomo pi awen jan. jan mute li kama jo e pakala tan jan ante.[1] sike suno LLLTTAMML[nnp] la, jan lawa li toki e ni: jan li ken ala kepeken toki Wemesoli. jan mute li toki e ni: tenpo Pakuwa pi sike LLLTTAMML[nnp] la, la jan pi sona sewi li toki e ni lon tomo sewi: mi wile weka e ante pi jan Wilamowise li wile pali e ni: jan Wilamowise li kama jan Posuka. jan Wilamowise li toki lon tenpo ale e ni: ona li jan Posuka. open pi sike suno ni la, jan ale li ken ala kepeken toki Wemesoli. jan ale li ken ala kepeken len pi jan Wilamowise. sike suno kama lili la, jan lawa li toki e ni: mi weka e ken ala ni. taso, awen la, ike pi tenpo utala li lon pilin jan. tan ni la, jan mama li pana ala e toki Wemesoli tawa jan lili. jan sona li toki e ni: utala li pini la, toki Wemesoli en kepeken ona li pana e pilin ike tawa jan majuna. tawa jan suli la, toki ni li ike tan ni: jan li wile ante tan seme a. tawa jan lili la, toki ni li ijo nasa tan jan majuna.[4] sike suno nanpa LLLTTAMMMM[nnp] en sike suno nanpa LLLTTAMMMMLL[nnp] la, jan sona en jan sitelen pi sona sin li wile sona mute e jan Wilamowise. taso, tenpo la, jan mute li pilin e ni: toki Wemesoli li kama moli.[4][9] sike suno MATW[nnp] la, jan li toki e ni: jan wan ale[nnp] taso li toki Wemesoli. jan ale toki ni li sike e suno nanpa mute mute mute (60) anu majuna pi mute a.

weka pi toki Wemesoli li pini tan ni: jan li pona li open toki Wemesoli. ni li open lon tenpo suli mute wan. jan Temotesu Ku (toki Posuka la: Tymoteusz Król, toki Wemesoli la: Tiöma fum Dökter)[10][11] li suli mute. ona li kama sona e toki Wemesoli lon tenpo pi ona lili tan jan meli pi tomo poka. ni la, jan Temotesu Ku li open pali e ni: ona li awen e kalama pi kepeken toki Wemesoli jan li pana e sona toki tawa jan.

sona pi tomo pi nasin sewi. toki Posuka en toki Wemesoli en toki Inli li lon ona.

tenpo ni la ona li jan sona kulupu li jan suli pi pali pona lon ma tomo.[4][12][13] sike suno MATT[nnp] la, jan jan Juse Kala (toki Posuka la: Józef Gara) li pana e sona pi toki Wemesoli tawa jan lili. ni li tenpo nanpa wan. ona li sitelen kin e toki musi Wemesoli.[12] tenpo mute la, jan ante li pali ala e ni. jan Juse Kala li pali kin e lipu nimi pi toki Wemesoli. sike MALLT[nnp] en sike MALLTW[nnp] la, ona li pana pona tawa kulupu Wikimesija li lipu e kalama pi toki Wemesoli.[14][15]

toki Wemesoli en toki Posuka la, "o kama pona lon ma tomo Wilamowise".

tenpo ni la, jan mute li ken lukin e toki Wemesoli lon sinpin sona en ma tomo Wilamowise. sinpin lon selo pi ma tomo li toki Posuka li toki Wemesoli e ni: "o kama pona lon ma tomo Wilamowise." toki ni li kepeken kin lon linluwi.

sitelen lipu mute li kama lon. ni li:[16]

  • toki musi lili "S'ława fum Wilhelm".
  • lipu "Wymysiöejer fibl" en lipu "Heći Peći" li pana e sona tawa jan lili.
  • lipu "Kuzwer. Frewer. Łahwer. Ym Wymysiöeryśa" li pana e nimi pi toki Posuka e nimi pi toki Wemesoli.
  • lipu "Der Kliny Fjyśt" (ante toki pi lipu "jan lawa lili") lon toki Wemesoli.
tomo sona li jo e nimi lon toki Wemesoli.

sike MALLTW[nnp] la, kulupu sona Artes Liberales pi tomo sona suli Wasawa[4] li open pana e mani tawa pali sin pi toki Wemesoli. tenpo mun luka tu pi sike suno MAMTT[nnp] la, tomo sona li open jo e sona lon toki Wemesoli.[17] sike suno sama la, lipu pi pana sona Wemesoli tawa jan suli li kama.[18]

sike suno MALLLW[nnp] la, jan li toki e ni: jan mute luka (25) la toki Wemesoli li toki mama. jan tu wan ale mute mute luka luka (350 kepeken nasin nanpa pona) li ken kute e toki li toki ala e ona.[1] pali sin pi open toki li pali e ni: jan lili sin li kama li kama sona e toki Wemesoli.[4] taso, a la, toki Wemesoli li awen kama moli. kulupu UNESCO li toki e ni: toki ni li "severely endangered"[19] anu "ken mute moli". jan sona ante li toki e ni: toki ni li "dying" (anu "kama moli") anu "nearly extinct" (anu "lon pini moli"). lipu nanpa jan pi sike suno MAMW[nnp] la, jan luka luka (10) taso li toki e ni: mi kepeken toki Wemesoli lon tomo.[20]

sike suno MALLL[nnp] la, jan li wile e ni: lawa la, toki Wemesoli o toki kulupu suli. lawa ni li pali e ni: toki ni li suli tawa lawa Posuka. taso, tenpo la, ijo ala li kama tan ni.[21][22][23] tenpo mun luka tu tu pi sike suno MAML[nnp] la, jan lawa mute pi tomo lawa Posuka li toki e ni: mi wile e ni li wile ante e lipu lawa. taso, jan lawa Kalo Naloki pi ma Posuka li toki e ni: mi wile ala e ni.[24]

kalama pini

[o ante | o ante e toki ilo]

kalama pi toki Wemesoli li sama toki pi kulupu toki Kemani. taso, ona li kalama sama toki Posuka kin. o lukin:[3]

open uta nena uta monsi pi nena uta supa sewi uta sewi monsi nena monsi uta anpa
monsi poka
nena m n ɲ̟ ŋ
pini wawa ala p t c k
wawa b d ɟ ɡ
tawa pini wawa ala t͡s (t̠͡s̠) t͡ʃ t͡ɕ
wawa (d͡z) (d̠͡z̠) (d͡ʒ) (d͡ʑ)
pini wawa ala f s (s̠) ʃ ɕ (ç) x h
wawa v z (z̠) ʒ ʑ
kon poka w l j
sijelo tawa r

kalama open

[o ante | o ante e toki ilo]
sinpin meso monsi
sewi i y (ɨ) (ʉ) u
sewi lili ɪ ʏ
meso sewi e ø ɘ o
meso ə
meso anpa ɛ œ ɔ
anpa a ɑ

kalama open ante

[o ante | o ante e toki ilo]
sinpin monsi
kama anpa kama sewi
sewi i̯ø
sewi lili ɪ̯ɘ̟ ei̯
meso anpa œʏ̯ ɔi̯
anpa ai̯
kalama suli ʏ̯øœ̯

sitelen lili

[o ante | o ante e toki ilo]

tenpo suli mute wanla, sitelen pi toki Wemesoli li tan jan Simotesu Ku (toki Posuka la: Tymoteusz Król). ona li jo e kipisin pi nasin sitelen majuna e kipisin nasin pi jan Juse Kala (toki Posuka la: Józef Gara). sitelen ni li jo e sitelen lili mute luka luka tu wan . sitelen ni li kepeken nasin sitelen Lasina. ona li jo e kipisi pi toki Posuka e kipisi pi toki Tosi. o lukin: sitelen "ń" en sitelen "ś" en sitelen "ź" en sitelen "ż" en sitelen "ć" en sitelen "dź" en sitelen "ł" li nasin sama toki Posuka.[3]

anpa la, o lukin e kalama ale pi toki Wemesoli e sitelen ale ona.

kalama pini
kalama sitelen sitelen lon insa nimi kalama sitelen sitelen lon insa nimi
p p / -b puter h h hon
b b- / -b- baba ç h mejłgłih
t t / -d töwuł / błynd m m müter
d d- / -d- döstuł n n mama
c kj / -ik mykja ɲ̟ ń truweńik
ɟ gj fłigja ŋ ng zyngja / fanga
k k / -g köwuł / gynüg r r rȧjwa
g g goüma l l löda
f f / -w fiöen / büw ts c / -dz cin / bryndz
v w wawer dz dz cydzoźjymiec
s s / -z sorkȧn / łuz ć / -dź krȧćum / gwuźdź
z z zjyr dźyjż
ʃ ś / -ź / -ż śtelaź t̠s̠ ć Ćenstohoü
ʒ ź / ż dźyjż d̠z̠ dźystȧn
ɕ ś śłöfa / ryź ć ćüprin
ʑ ź kuźe dźada
ś cegloż w ł ława
ż żepok j j jamyn
x h maha
kalama open
kalama sitelen sitelen lon insa nimi kalama sitelen sitelen lon insa nimi
i i mi / cin ɔ o nok
ɪ diinn u u under, łun
e e kilometer, e y ü müter, mü
ɛ łenkja, fre ʏ üwer / rü
a ȧ mȧkja ɘ̟ y mykja / cyma
ɑ a wa / maha ə ömbłot / śłö / höt
o o omer / ho ø ö gymaht
kalama open ante
kalama sitelen sitelen lon insa nimi
ai̯ ȧ ȧjśłöfa
ei̯ ej ejwer
œʏ̯ Wymysoü / łoüt
ɔi̯ oj
i̯ø diöt / gywiöda
ɪ̯ə jy hjyn / łjy
ʏ̯øœ̯ iöe miöekja

anpa la, o lukin e sitelen lili ale e kalama ale ona.

 
Ȧ A B C Ć D E F G H I J K L Ł M
ȧ a b c ć d dz e f g h i iöe j k l ł m
a

ɑ

ä

b

p

ʦ ʧ d

t

ʣ

ʦ

ʤ

ʧ

ʤ

ʥ

e

eː ɛ ɛː ə

f g

k gʲ kʲ

h

x xʲ

i

iː ɪ

jø̞ ʏ̯øœ̯ j k

l

w m
 
N Ń O Ö P R S Ś T U Ü W X Y Z Ź Ż
n ng ń o ö öe p r s ś t u ü w x y z ź ż
n ŋ

ŋʲ

ɲ ɔ

ɔʏ̯

ɔj ɑʏ̯

ø̞

øː

øœ p r s ʃ t u

uː ʊ

y

yː yːœ̯ ʏ ʏœ̯

v

f

ks ə

ə̟ eː

z

s

ʒ ʒ

ʐ

o lukin: sitelen ale ala li ken open e nimi.

sitelen suli

[o ante | o ante e toki ilo]

anpa la, o lukin e kipisi pi open lipu "jan lawa lili". toki Wemesoli en toki Tosi en toki pona li lon. jan Temotesu Ku en jan Jonana Malinja (toki Posuka la: Joanna Maryniak) li toki Wemesoli e ona. jan Uki Posije (toki Tosi la: Ulrich Bossier) li toki Tosi e ona. toki pona la, jan Kijon en jan Nikola li jan pali.

toki Wemesoli toki Tosi toki pona
Wi'h hot zȧhs jür, zoh yh ȧmöł ȧ wunderśejn obrozła y ȧm bihła fum Ürpuś, wo his „Ejwerławty kistiöeryja”. S'śtełt ȧ boȧyter für, wo zy śłung ȧ roüpfi. Dos ej ȧ kopi fum obrozła:

Ym bihła ziöet mȧ: „Dy boȧytyn śłyngja jyr öpfer uf ȧmöł, ony koüyn. Nöhta kyna zi zih mej ny rjyn ȧn zy śłöfa diöh zȧhs mönda ȧn cjen”. Derzȧnk kom's mer hefa fun wundermjera ym rȧnpuś ȧj, merhołw derkom yh cy dam, myt ȧm fiöerwikja blȧjśtift, mȧj jyśt obrozła ufcymöła. Mȧj obrozła numer 1 śoüt ȧzu oüs:

Als ich sechs war, sah ich einmal ein wunderschönes Bild in einem Buch über den Urwald, das Wahre Geschichten aus der Natur hieß: eine Boa, die gerade ein Raubtier verschlingt. Ich habe das Bild oben nachgezeichnet.

Im Buch wurde erläutert: »Boas verschlingen ihre Beute ganz, ohne sie zu zerkauen. Anschließend können sie sich nicht mehr bewegen und müssen sechs Monate Verdauungsschlaf halten.« Ich habe daraufhin viel nachgedacht über die spannenden Dinge, die im Dschungel passieren. Irgendwann gab ich mich dann selbst ans Zeichnen. Ich griff mir einen Buntstift und hatte bald mein erstes Bild fertig. Meine Zeichnung Nr. 1. Sie sah so aus:

tenpo pi mi lili la, mi lukin e sitelen pona lon insa pi lipu ni: lipu li pana e lukin pi ma kasi. nimi lipu li “lon pi tenpo pini”. sitelen ni la, akesi linja li moku e soweli wawa. ni li sitelen:

lipu li toki e ni: “akesi linja li moku e soweli la, ona li pakala ala e ona kepeken uta. pini la, ona li ken ala tawa, li lape lon tenpo suli.” mi toki insa mute tawa lon pi ma kasi. ni la, mi pali e sitelen mi nanpa wan kepeken palisa kule. sitelen mi nanpa wan li lon. ona li sama ni:

nimi pi toki Wemesoli ni li tan lipu "Kuzwer. Frewer. Łahwer. Ym Wymysiöeryśa":

nasin ale pi nimi "olin" lon toki Wemesoli: "mi olin" en "sina olin" en ante.
toki Wemesoli toki Tosi kon lon toki pona
yhy bej
ich bin
mi wan li ...
dü byst
du bist
sina wan li ...
har / zej / ejs ej
er / sie / es ist
ona wan li ...
wjyr zȧjn
wir sind
mi mute li ...
jyr zȧjt
ihr seid
sina mute li ...
zej zȧjn
sie sind
ona mute li ...
ju
ja
ni li lon
nein
ni li lon ala
güt
gut
pona
śłȧht
schlecht
ike
güter mygja

güter mytag

güter nömytag

guten Morgen
guten Tag
o kama pona / toki!
skiöe
hallo
güc noma
auf Wiedersehen
o tawa pona / mi tawa
güty naht
gute Nacht
o tawa pona / mi tawa (lon tenpo pimeja)
göt bycoł dy'ś
danke
(vergelt's Gott)
sina pona
fercaj(t)
Entschuldigung
Verzeihung
mi pakala / ni li ike
yh hȧs...
ich heiße...
nimi mi li ...
yh wȧ ny
ich weiß nicht
mi sona ala
yh ho dih gan
ich liebe dich
(ich hab' dich gern)
mi olin e sina / sina pona mute tawa mi
ȧs
eins
wan
cwe
zwei
tu
drȧj
drei
tu wan
wi kuzt zih dos wymysiöeryś?
wie sagt man das auf Wilmesaurisch?
toki Wemesoli la, ni li seme
yh ho ahca jür
ich bin achtzehn (Jahre alt)
mi sike e suno nanpa luka luka luka tu wan (18)
  1. 1 2 3 Maciej Mętrak: "Wilamowice - przywracanie języka, przywracanie pamięci". Język jako świadectwo kultury dawnej i współczesnej. Kielce: Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, 2016, s. 127-134. ISBN 978-83-944748-0-5. (toki Posuka)
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Tomasz Wicherkiewicz (2003): "The Making of Language: The Case of the Idiom of Wilamowice, southern Poland". Berlin - New York: Moyton de Gruyter, Trends in Linguistics.
  3. 1 2 3 4 5 Alexander Andrason, Tymoteusz Król (2016). A Grammar of Wymysorys. Durham, North Carolina: Duke University.
  4. 1 2 3 4 5 6 Tomasz Wicherkiewicz, Tymoteusz Król, Justyna Olko (2017). "Awakening the Language and Speakers' Community of Wymysiöeryś". European Review.
  5. Maciej Mętrak (2019): "Wymysorys (Vilamovicean) and Halcnovian: Historical and Present-Day Sociolinguistic Situation of Microlanguages in a Southern-Polish Language Island". Ljubljana. Slovani od preloma 19. in 20. stoletja do danes: jezikovne, zgodovinsko-politične spremembe in književni doprinos.
  6. Tymoteusz Król (2021). Polski patriota z niemieckiej kolonii. Analiza tekstów hagiograficznych o Józefie Bilczewskim.
  7. Katarzyna Staniszewska-Kogut. "Wpływ II wojny światowej na społeczność Wilamowic". Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis - Studia Historicolitteraria. W, s. 116, 2015. [dostęp 2022-07-08].
  8. Tomasz Wicherkiewicz (2019). "Mikroliteratura mikrojęzyka mikrospołeczności. Wilamowice, Fliôra-Fliôra i ich literatura". Litteraria Copernicana.
  9. Tymoteusz Król (2016). "Czym jest dla dzisiejszych Wilamowian język wilamowski? Różne funkcje, różne postawy językowe". Łódzkie Studia Etnograficzne.
  10. "Tiöma fum Dökter: Reawakening the Wymysorys language in Wilamowice, Poland". Wikitongues.
  11. "Tymoteusz Król (Tiöma fum Dókter)". Engaged Humanities.
  12. 1 2 Tymoteusz Król. "How I started to revitalize my language". Revitalizing Endangered Languages.
  13. Monika Murgová (2021). The role of the community in the language revitalization of Wymysorys and Inari Sámi - a comparison. Brno: Masarykova univerzita.
  14. "Wilamowice". Wikimedia Polska.
  15. "Józef Gara nagrodzony przez Wikimedia Polska". Wikimedia Polska.
  16. Tymoteusz Król, Maciej Mętrak, Andrzej Żak (2020). "Bibliografia adnotowana publikacji dotyczących kultury Wilamowic i języka wilamowskiego z lat 2001-2020". Adeptus.
  17. "Powstało Muzeum Kultury Wilamowskiej. W lipcu Dni Otwarte!" pless.pl.
  18. Paweł Szutow (2024): "S'łyrbihła cyr wymysiöeryśa śpröh". Bielsko-Biała — Wilamowice. Wydawnictwo Cum Laude.
  19. "Atlas of the World's Languages in Danger". UNESCO Publishing.
  20. Główny Urząd Statystyczny (2023). "Język używany w domu - dane NSP 2021 dla kraju i jednostek podziału terytorialnego".
  21. tomo lawa pi ma Posuka. "Zapis przebiegu posiedzenia komisji 27-09-2016 - Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych /nr 22/".
  22. Kacper Świsłowski. "Dotychczas tylko jeden język miał status regionalnego. Posłowie chcą uznania j.wilamowskiego". Gazeta Wyborcza.
  23. Nowa Lewica. "Status języka regionalnego dla języka wilamowskiego".
  24. "Weto do nowelizacji ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym". prezydent.pl.