sona pi kalama toki
sona pi kalama toki(toki Inli la: Phonology) li nasin pi sona toki. jan pi sona ni li wile sona e kalama e kon lon toki la, kon en kalama li jo ala jo e linja tawa ona tu. kalama lili en nasin pi ken kalama li lon sona ni.
kalama lili
[o ante | o ante e toki ilo]kalama lili li wan pi toki jan. nimi ali pi toki jan li jo e kalama lili wan anu mute. jan li ante e kalama lili wan tawa nimi la, nimi ni li kama nimi ante. ken la, nimi "kute" en nimi "kule" li sama ala, anu nimi "ala" en nimi "ale" li sama ala.
kalama lili li jo e kulupu tu.
kalama pini
[o ante | o ante e toki ilo]kalama pini anu kalama lili awen anu kalama lili kiwen la, sina toki e ona la, lupa kalama pi insa uta sina li awen li pini la, ni li sama kiwen. lon nasin sitelen kalama pi ma ale la, ni li kalama pini ale lon toki pona.
| sinpin uta | insa uta | monsi uta | |
|---|---|---|---|
| nena | m | n | |
| pini | p | t | k |
| kon | s | ||
| open | w | l | j |
kalama open
[o ante | o ante e toki ilo]kalama open anu kalama lili tawa anu kalama lili telo la, sina toki e ona la, lupa kalama pi insa uta sina li awen ala li pini ala li ken tawa li open la, ni li sama telo.
| sinpin | monsi | |
|---|---|---|
| pini | i | u |
| insa | e | o |
| open | a | |
nasin pi ken kalama
[o ante | o ante e toki ilo]kalama lili li kama kalama suli la, ona li wile e nasin. toki jan ante li jo e nasin pi ken kalama ante la, ona li jo e nasin sama ala. toki pona la, nasin pi ken kalama li ni: (C)V(n) la, poki sike li ni: ijo pi insa ona li ken jo anu jo ala lon kalama suli. sitelen C li kalama pini. sitelen V li kalama open. sitelen n li kalama /n/.
kalama suli li jo e open kalama e kalama open e pini kalama.
tenpo pini
[o ante | o ante e toki ilo]lon monsi tenpo sike pi jan ale 300 anu 400 la jan Panini li jan sona pi kalama toki lon tenpo weka. ona li kama sona e kalama pi toki Sankita e nasin toki e sona pi kon toki. ona li pali e nasin sitelen kalama toki la, ni li awen kepeken lon tenpo ni.
lon tenpo sike 1968 la, jan Non Sonki en jan Moli Ali li pali e lipu "The Sound of English (SPE)". lipu ni li toki e ni: kalama toki li sama nasin toki tan ni: ona tu li jo e nasin ona e lawa ona. jan li ken sona e nasin ni. kalama lili nanpa wan la, kalama lili nanpa tu en kalama lili kama ante li ken kama kepeken nasin pi kalama toki. nasin toki li sama tan ni: nimi toki nanpa wan la, nimi toki nanpa tu en nimi toki kama ante li ken kama kepeken nasin toki.