o tawa ijo lipu

ma Pasiju

tan lipu lipu Wikipesija
ma Pasiju
Brasil
len ma
sitelen lawa
kalama musi ma
Hino Nacional Brasileiro
(kalama musi ma pi ma Pasiju)
sitelen ma pi ma Pasiju
ma tomo lawa ma tomo Pasilija
mute jan la
ma tomo suli
ma tomo San Palu
ma suli ma Amelika seli
toki lawa toki Potuke, toki luka Pasiju
toki ante toki mute pi ma Pasiju, toki pi ma suli Elopa (toki Italija, toki Tosi)
nasin sewi kulupu Katolika (65%), kulupu Potesu (22%) (sona tan tenpo suno 2010)
jan lawa jan Lula
mani mani Keja (R$)
tenpo UTC−05:00 tawa UTC−02:00
ISO 3166 BR
lipu ilo gov.br

ma Pasiju (toki Potuke la: Brasil [bɾaˈziw]) anu ma Pasila li ma suli lon ma Amelika seli. toki lawa pi ma Pasiju li toki Potuke. ma pi toki Potuke la ona li ma pi suli nanpa wan. jan Pasiju pi kute ala li toki kepeken toki luka Pasiju (toki Libras). ma tomo lawa ona li ma tomo Pasilija. ma tomo pi suli nanpa wan li ma tomo San Palu.

ma Ulukawi en ma Alensina en ma Palakawi en ma Polipija en ma Pelu en ma Kolonpija en ma Penesuwela en ma Kijana en ma Suliname en ma Kijanakanse li lon poka pi ma Pasiju. sama la ma Pasiju li lon poka pi telo suli Alansi.

ma Pasiju la kasi mute en soweli mute en akesi mute en kala mute en pipi mute li lon. ma ni la ma kasi Amasonja en ma kasi telo Pantana en ma kasi pi seli lili Kasinka en ma kasi Alansi en ma kasi Sekatu en ma mute ante li lon. pakala pi ma kasi ni li ike tawa ma ale.

ma Pasiju la jan mute en kulupu ante li lon.

ijo pi nasin sewi Katolika nanpa wan lon ma Pasiju, jan pi nasin sewi tan tomo tawa telo pi jan Petu Awali Kapa

tenpo pi lawa Potuke

[o ante | o ante e toki ilo]

tenpo pini suli la, jan li lon ma Pasiju. kulupu jan nanpa wan pi tenpo pini li mute, kulupu ni pi mute lili li kulupu Tupi e kulupu Se. jan Petu Awali Kapa (toki Potuke la: Pedro Álvares Cabral) tan ma Potuke li kama sona e ma Pasiju lon tenpo pi sike suno nanpa 1500. tenpo sike 1530 tawa tenpo sike 1822 la, ma Potuke li lawa e ma Pasiju. tenpo poka pini la, ma Pasiju en ma Potuke li sama tawa ma pi jan lawa pi ma Potuke. taso, tenpo sike 1822 la, ma Pasiju li kama wan taso. tenpo open la, jan wan li lawa e ma Pasiju, taso tenpo sike nanpa 1889 tawa tenpo ni la, jan mute ken lawa.

lawa wan pi ma Pasila

[o ante | o ante e toki ilo]

tenpo pi lawa Potuke tawa tenpo pi sike suno nanpa 1850 la, esun pi jan jo li pana e jan pimeja mute tawa ma Pasiju. sike suno 1888 la jan jo li ike tawa lipu lawa pi ma Pasiju.

ijo jan pi ma Pasila

[o ante | o ante e toki ilo]

tenpo sike 1889 la jan utala pi ma Pasiju lanpan e lawa tan jan Petu nanpa tu.

tenpo sike 1964 la jan utala pi ma Pasiju lanpan e lawa. tenpo ni tawa tenpo sike 1985 la, jan utala pi ma Pasiju li lawa e ma Pasiju. taso tenpo ni la, jan ale li ken lawa. jan li olin ala e kulupu lawa la jan ni mute li moli. jan mute li sona e ni: kulupu utala li moli e jan Wasimi Keso (toki Potuke la: Vladimir Herzog) li toki e ni: jan li moli e ona. ma Pasiju jo e mani suli tan ni: kulupu lawa li esun e mani mute. mani suli li sama ala. mani pi jan mani mute li suli mute. mani pi jan jo lili li suli ala. jan lawa li nimi mani suli pi ken ala lon ma Pasila (toki Potuke la: Milagre econômico brasileiro).

tenpo sike 1988 la kulupu lawa li pali e lipu lawa sewi. lipu lawa sewi pi tenpo sike 1988 li lipu lawa sewi lon ma Pasiju nanpa wan pi toki e ni: jan pi ken ala lukin e sitelen ken jo e lawa. lipu li toki e ni: jan ale pi ma Pasiju jo e tomo e sijelo kama pona e sona. tenpo ni la ma Pasiju li jo e mani lili tan ni: kulupu utala li esun e mani mute. kulupu lawa ken ala pana mani tawa jan esun pi ma ante. mani ma Pasila li wawa ala. esun kepeken ona li wile e mani mute tawa ijo lili. jan Epakase (toki Potuke la: FHC, Fernando Henrique Cardoso) li pali e mani sin tan ni.

ma ante mute li lon ma Pasiju. ma ni li ma suli nanpa wan lon ma Sulamelika. kin ma ni li ma suli nanpa luka lon ma mi. lon ma Pasiju li ma kasi Amasonija e ma kasi Kasinka e ma kasi Sekatu e ma kasi Alansi e ma kasi Pantana e ma kasi Panpa.

nasin telo suli lon ma Pasiju li nasin telo Amasona en nasin telo San Pansiku en nasin telo Palana.

nena ma suli nanpa wan lon ma Pasiju li nena ma Nepina (Toki Potuke la: Pico da Neblina [ˈpiku dɐ neˈblĩnɐ]). ni li lon ma Kolama. nena ma ante li nena ma Kolama (Toki Potuke la: Monte Roraima). kulupu nena mute li lon ma Pasiju kin. mute lili li kulupu nena Mansikela (Toki Potuke la: Serra da Mantiqueira) e kulupu nena Epinjasu (Toki Potuke la: Serra do Espinhaço) e kulupu nena pi telo suli (Toki Potuke la: Serra do Mar).

ma lilinimi toki Potukema tomo lawananpa jan
ma AkiAcre (AC)ma tomo Kiju Panku942 123
ma AlakowaAlagoas (AL)ma tomo Masejo3 407 562
ma AmapaAmapá (AP)ma tomo Makapa904 535
ma AmasonaAmazonas (AM)ma tomo Manasu4 235 555
ma PawijaBahia (BA)ma tomo Sawato15 128 926
ma SejalaCeará (CE)ma tomo Potalesa8 952 013
ma lili lawa pi ma PasijuDistrito Federal (DF)ma tomo Pasilija3 204 720
ma Epilitu SantuEspírito Santo (ES)ma tomo Witolija4 058 378
ma KojaGoiás (GO)ma tomo Kojanja7 202 463
ma MalanjanMaranhão (MA)ma tomo San Luwi7 206 271
ma Matu KosuMato Grosso (MT)ma tomo Kujapa3 394 102
ma Matu Kosu anpaMato Grosso do Sul (MS)ma tomo Kanpu Kansi2 880 308
ma Mina SelasiMinas Gerais (MG)ma tomo Pelu Olisonsi21 279 353
ma PalaPará (PA)ma tomo Pelen8 639 532
ma PalawipaParaíba (PB)ma tomo Sowan Pesowa4 175 326
ma PalanaParaná (PR)ma tomo Kulisipa11 623 091
ma PenanpukuPernambuco (PE)ma tomo Kesipi9 645 321
ma PijawiPiauí (PI)ma tomo Telesina3 341 352
ma Kiju Si SaneluRio de Janeiro (RJ)ma tomo Kiju Si Sanelu17 365 809
ma Kijukansi sewiRio Grande do Norte (RN)ma tomo Nata3 619 619
ma Kijukansi anpaRio Grande do Sul (RS)ma tomo Potu Aleki11 465 252
ma KontonjaRondônia (RO)ma tomo Potu Weju1 837 905
ma KolamaRoraima (RR)ma tomo Powa Wita708 352
ma Santa KatalinaSanta Catarina (SC)ma tomo Polijanopoli7 218 704
ma San PaluSão Paulo (SP)ma tomo San Palu46 302 753
ma SesipiSergipe (SE)ma tomo Alakasu2 403 563
ma TokansinTocantins (TO)ma tomo Pama1 692 452

ma lili pi tenpo pini

[o ante | o ante e toki ilo]

tenpo pini la ma lili lon ma Pasiju li:

ma lilinimi toki Potuke tenpo sikema tomo lawa
ma Penantu Si Nolonja Fernando de Noronha (FN) 1942 - 1988 ma tomo Wila Tu Kemesiju
ma IkasuIguaçu (IC) 1943 - 1946ma tomo Ikasu (nimi tenpo ni: ma tomo Lalansela Tu Su)
ma Ponta Polan Ponta Porã (PP) 1943 - 1946 ma tomo Ponta Polan
ma Kanapala Guanabara (GB) 1960 - 1975 ma tomo Kiju Si Sanelu

ma tomo suli

[o ante | o ante e toki ilo]
sitelen pi ma tomo Kiju Si Sanelu

tenpo sike 2024 la ma tomo suli pi ma Pasiju li ni li jo e nanpa jan ni:

ma tomo suli pi ma Palisa[1]
# ma tomo nimi mama ma lili nanpa jan
1 ma tomo San Palu São Paulo ma San Palu 11 895 578
2 ma tomo Kiju Si Sanelu Rio de Janeiro ma Kiju Si Sanelu 6 729 894
3 ma tomo Pasilija Brasília ma lili lawa pi ma Pasiju 2 982 818
4 ma tomo Potalesa Fortaleza ma Sejala 2 574 412
5 ma tomo Sawato Salvador ma Pawija 2 568 928
6 ma tomo Pelu Olisonsi Belo Horizonte ma Mina Selasi 2 416 339
7 ma tomo Manasu Manaus ma Amasona 2 279 686
8 ma tomo Kulisipa Curitiba ma Palana 1 829 225
9 ma tomo Kesipi Recife ma Penanpuku 1 587 707
10 ma tomo Kojanja Goiânia ma Koja 1 494 599
11 ma tomo Pelen Belém ma Pala 1 398 531
12 ma tomo Potu Aleki Porto Alegre ma Kijukansi anpa 1 389 322
13 ma tomo Kaluju Guarulhos ma San Palu 1 345 364
14 ma tomo Kanpina Campinas ma San Palu 1 185 977
15 ma tomo San Luwi São Luís ma Malanjan 1 088 057
17 ma tomo Masejo Maceió ma Alakowa 994 464
16 ma tomo San Konsalu São Gonçalo ma Kiju Si Sanelu 960 652
18 ma tomo Kanpu Kansi Campo Grande ma Matu Kosu anpa 954 537
19 ma tomo Telesina Teresina ma Pijawi 902 644
20 ma tomo Sowan Pesowa João Pessoa ma Palawipa 888 679
21 ma tomo Tuki Si Kasija Duque de Caxias ma Kiju Si Sanelu 866 347
22 ma tomo Nowa Ikasu Nova Iguaçu ma Kiju Si Sanelu 843 046
23 ma tomo San Penatu Tu Kanpu São Bernado do Campo ma San Palu 840 499
24 ma tomo Nata Natal ma Kijukansi sewi 785 368
25 ma tomo Santu Ante Santo André ma San Palu 778 711

ma tomo Pasilija li ma tomo lawa pi ma Pasiju. ma tomo ni lon ma lili lawa.

musi pi sike noka li pona tawa jan mute lon ma Pasiju. jan mute ken musi pona e ona.

jan lawa pi ma Palisa
# jan lawa nimi mama tenpo sike kulupu jan lawa nanpa tu
1 jan Tejotolo Ta Ponseka Deodoro da Fonseca 1891 kulupu utala jan Polijanu Pesotu (toki Potuke: Floriano Peixoto)
2 jan Polijanu Pesotu Floriano Peixoto kulupu utala jan ala
3 jan Putensi Si Molasi Prudente de Morais 1894 kulupu Kepupikanu Petela (toki Potuke: Partido Republicano Federal) jan Manuwe Witolinu (toki Potuke: Manuel Vitorino)
4 jan Kanpu Sali Campos Sales 1898 kulupu Kepupikanu pi ma San-Palu (toki Potuke: Partido Republicano Paulista) jan Losa I Siwa (toki Potuke: Francisco Rosa e Silva)
5 jan Kosiki Awi Rodrigues Alves 1902 kulupu Kepupikanu pi ma San-Palu (toki Potuke: Partido Republicano Paulista) jan Aponsu Pena (toki Potuke: Afonso Pena)
6 jan Aponsu Pena Afonso Pena 1906 kulupu kulupu Kepupikanu pi ma Mina-Selasi (toki Potuke: Partido Republicano Mineiro) jan Nilu Pesanja (toki Potuke: Nilo Peçanha)
7 jan Nilu Pesanja Nilo Peçanha kulupu Kepupikanu pi ma Liju (toki Potuke: Partido Republicano Fluminense) jan ala
8 jan Emi Ta Ponseka Hermes da Fonseca 1910 kulupu Kepupikanu-Konsewato (toki Potuke: Partido Republicano Conservador) jan Wensela Pa (toki Potuke: Venceslau Brás)
9 jan Wensela Pa Venceslau Brás 1914 kulupu Kepupikanu pi ma Mina-Selasi (toki Potuke: Partido Republicano Mineiro) jan Upanu Santu (toki Potuke: Urbano Santos)
jan Kosiki Awi Rodrigues Alves 1918 kulupu Kepupikanu pi ma San-Palu (toki Potuke: Partido Republicano Paulista) jan Tepin Molela (toki Potuke: Delfim Moreira)
10 jan Tepin Molela Delfim Moreira kulupu Kepupikanu pi ma Mina-Selasi (toki Potuke: Partido Republicano Mineiro) jan ala
11 jan Epitasiju Pesowa Epitácio Pessoa 1919 kulupu Kepupikanu pi ma Mina-Selasi (toki Potuke: Partido Republicano Mineiro) jan Tepin Molela (toki Potuke: Delfim Moreira) e jan Puwenu Si Pawa (toki Potuke: Bueno de Paiva)
12 jan Atu Penasi Artur Bernardes 1922 kulupu Kepupikanu pi ma Mina-Selasi (toki Potuke: Partido Republicano Mineiro) jan Etasiju Kowinpa (toki Potuke: Estácio Coimbra)
13 jan Wasinton Luwi Washington Luís Pereira de Sousa 1926 kulupu Kepupikanu pi ma San-Palu (toki Potuke: Partido Republicano Paulista) jan Melu Wijana (toki Potuke: Melo Viana)
jan Suliju Pesi Júlio Prestes 1930 kulupu Kepupikanu pi ma San-Palu (toki Potuke: Partido Republicano Paulista) jan Wita Sowali (toki Potuke: Vital Soares)
lawa pi kulupu utala pi 1930 Junta Militar de 1930 kulupu utala
14 jan Setuliju Waka Getúlio Vargas 1934 kulupu ala jan ala
15 jan Sose Linjali José Linhares kulupu ala jan ala
16 jan Eliku Kapa Tuta Eurico Gaspar Dutra 1945 kulupu Sosija-Temokasiku (toki Potuke: Partido Social Democrático) jan Neleju Kamu (toki Potuke: Nereu Ramos)
17 jan Setuliju Waka Getúlio Vargas 1950 kulupu Petepe (toki Potuke: Partido Trabalhista Brasileiro, PTB) jan Kape Piju (toki Potuke: João Fernandes Café Filho)
18 jan Kape Piju João Fernandes Café Filho kulupu Sosija-Pokesita (toki Potuke: Partido Social Progressista) jan ala
19 jan Kalu Lu Carlos Luz kulupu Sosija-Temokasiku (toki Potuke: Partido Social Democrático) jan ala
20 jan Neleju Kamu Nereu Ramos kulupu Sosija-Temokasiku (toki Potuke: Partido Social Democrático) jan ala
21 jan Sotaka Juscelino Kubitschek "JK" 1955 kulupu Sosija-Temokasiku (toki Potuke: Partido Social Democrático) jan Sangu (toki Potuke: João Goulart "Jango")
22 jan Sanju Katu Jânio Quadros 1960 kulupu Petejeni (toki Potuke: Partido Trabalhista Nacional, PTN) jan Sangu (toki Potuke: João Goulart "Jango")
23 jan Kanijeli Masili Ranieri Mazzilli kulupu Sosija-Temokasiku (toki Potuke: Partido Social Democrático) jan ala
24 jan Sangu João Goulart "Jango" kulupu Petepe (toki Potuke: Partido Trabalhista Brasileiro, PTB) jan ala
25 jan Kanijeli Masili Ranieri Mazzilli kulupu Sosija-Temokasiku (toki Potuke: Partido Social Democrático) jan ala
26 jan Unpetu Katelu Panku Humberto Castelo Branco 1964 kulupu Alena (toki Potuke: Aliança Renovadora Nacional, ARENA) jan Sose Malija Akimin (toki Potuke: José Maria Alkmin)
27 jan Atu Ta Kota I Siwa Artur da Costa e Silva 1966 kulupu Alena (toki Potuke: Aliança Renovadora Nacional, ARENA) jan Petu Alesu (toki Potuke: Pedro Aleixo)
jan Petu Alesu Pedro Aleixo kulupu Alena (toki Potuke: Aliança Renovadora Nacional, ARENA) jan ala
lawa pi kulupu utala pi 1969 Junta Militar de 1969 kulupu utala
28 jan Emiliju Kakatasu Mesisi Emílio Garrastazu Médici 1974 kulupu Alena (toki Potuke: Aliança Renovadora Nacional, ARENA) jan Akutu Katemake (toki Potuke: Augusto Rademaker)
29 jan Enetu Kase Ernesto Geisel 1974 kulupu Alena (toki Potuke: Aliança Renovadora Nacional, ARENA) jan Atapetu Pelela Tu Santu (toki Potuke: Adalberto Pereira dos Santos)
30 jan Sowan Pikeletu João Figueiredo 1978 kulupu Alena (toki Potuke: Aliança Renovadora Nacional, ARENA) e kulupu Sosija-Temokasiku (toki Potuke: Partido Social Democrático) jan Alelijanu Sawi (toki Potuke: Aureliano Chaves)
jan Tanketu Newi Tancredo Neves 1985 kulupu Pejemitepe (toki Potuke: Partido do Movimento Democrático Brasileiro) jan Sose Sane (toki Potuke: José Sarney)
31 jan Sose Sane José Sarney kulupu Pejemitepe (toki Potuke: Partido do Movimento Democrático Brasileiro) jan ala
32 jan Penantu Kolo Fernando Collor 1989 kulupu pi pali sin ma (toki Potuke: Partido da Reconstrução Nacional) jan Itama Panku (toki Potuke: Itamar Franco)
33 jan Itama Panku Itamar Franco kulupu Pejemitepe (toki Potuke: Partido do Movimento Democrático Brasileiro) jan ala
34 jan Epakase Fernando Henrique Cardoso 1994 e 1998 kulupu Sosija-Temokasija pi ma Pasiju (toki Potuke: Partido da Social Democracia Brasileira) jan Maku Masije (toki Potuke: Marco Maciel)
35 jan Lula Luiz Inácio "Lula" da Silva 2002 e 2006 kulupu Pete (toki Potuke: Partido dos Trabalhadores, PT) jan Sose Alenka (toki Potuke: José Alencar)
36 jan Sima Kusepi Dilma Rousseff 2010 e 2014 kulupu Pete (toki Potuke: Partido dos Trabalhadores, PT) jan Mise Teme (toki Potuke: Michel Temer)
37 jan Mise Teme Michel Temer kulupu Pejemitepe (toki Potuke: Partido do Movimento Democrático Brasileiro) jan ala
38 jan Sawi Posonalu Jair Bolsonaro 2018 kulupu Sosija-Lipela (toki Potuke: Partido Social Liberal) en kulupu Lipela (toki Potuke: Partido Liberal) jan Amiton Molan (toki Potuke: Hamilton Mourão)
39 jan Lula Luiz Inácio "Lula" da Silva 2022 kulupu Pete (toki Potuke: Partido dos Trabalhadores, PT) jan Selatu Akimin (toki Potuke: Geraldo Alckmin)
  1. Estimativas da população residente no Brasil e unidades de federação com data de referência em 1º de julho de 2021 Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (toki Potuke)