kulupu pi wan ilo pi ma ale
lipu ni li pini ala li wile e pali. sina ken pini e ona. |
kulupu wan Si (toki Kanse la: Système international (d'unités), "kulupu (pi wan ilo) tawa ma ale") li kulupu pi wan ilo[kipisi "lipu li ala" o weka]. ona li pona tawa ijo mute: suli linja anu suli wawa anu ante. kulupu wan Si la, sina ken toki e ni: "suli sewi pi kiwen Statue of Liberty li sama linja Mete mute mute luka wan". toki ni la, jan ante ale li ken sona e suli ni.
kulupu Pejepijen (toki Kanse la: Bureau international des poids et mesures (BIPM), "kulupu ni pi ma ale: ona li pali e leko pi wan suli e palisa pi wan linja") li pali e wan ilo ale lon kulupu ni.
wan
[o ante | o ante e toki ilo]kulupu wan Si li jo e wan noka ni:[1]
| nimi | suli kepeken nasin sin[2] | suli kepeken nasin majuna[3] |
|---|---|---|
| tenpo Sekon (seconde sə.ɡɔ̃d) | tenpo Sekon wan la, wan lili awen pi ijo Kesijun pi kule suli 133 li tawa sike lili pi mute 9192631770. | tenpo Sekon 86400 li lon tenpo suno wan. |
| suli linja Mete (mètre mɛtʁ) | tenpo Sekon wan la, suno li tawa lon suli Mete 299792458. | tenpo pini la, kulupu Pijepijen li jo e palisa kiwen. suli pi mute suli linja li suli ona. |
| suli ijo Kilokan (kilogramme ki.lɔ.ɡʁam) | [o pali] | tenpo pini la, kulupu BIPM li jo e kiwen. suli Kilokan li suli ona. tenpo pini suli la, leko li jo e telo la, lete ona li lon poka pi kama kiwen la, poka ale ona li mute suli linja wan la, ona li jo e suli Kilokan 1000. |
| tawa Anpe pi wawa sewi (ampère ɑ̃.pɛʁ) | [o pali] | [o pali] |
| seli Kewen (kelvin kɛl.vɛ̃) | [o pali] | telo li lon poka pi kama kiwen la, seli ona li seli Kewen 273.16. telo li lon poka pi kama kon la, seli ona li mute suli seli 373.16. ona li sama nasin seli Sesijo; taso, ona li tawa sewi, tawa ni: mute suli seli 0 li lete pini. |
| mute Mo pi wan lili (mole mɔl) | ijo pi mute Mo li ijo 602214072000000000000000. | |
| suno Kantela (candela kɑ̃.de.la) | [o pali] | [o pali] |
wan ale kepeken nasin majuna li lon poka pi wan kepeken nasin sin, taso ona li sama ale ala. awen la, ona li pona tawa pali mute.
wan ante kin li lon. suli sijelo Lita (toki Kanse la: litre litʁ) la, poka ale leko li linja Mete la, ona li jo e suli Lita 1000. (suli pi telo pi suli Lita pi seli Kewen 273.16 li suli Kilokan pi tenpo pini.)
wan mute
[o ante | o ante e toki ilo]kulupu wan Si li pana e nimi ni: ona li mute e wan. nimi ona li tan toki Elena. wan noka la, suli Kilokan taso li kepeken mama e ona, li ken kama suli Kan 1000. wan mute li ni:[4]
| nimi | sitelen lili | mute |
|---|---|---|
| Kuweta (quetta) | Q | 1000000000000000000000000000000 |
| Lona (ronna) | R | 1000000000000000000000000000 |
| Jota (yotta) | Y | 1000000000000000000000000 |
| Seta (zetta) | Z | 1000000000000000000000 |
| Ekusa (exa) | E | 1000000000000000000 |
| Peta (peta) | P | 1000000000000000 |
| Tela (tera) | T | 1000000000000 |
| Kika (giga) | G | 1000000000 |
| Meka (mega) | M | 1000000 |
| Kilo (kilo) | k | 1000 |
| Eto (hecto) | h | 100 |
| Teka (deca) | da | 10 |
| Tesi (deci) | d | 0.1 |
| Sensi (centi) | c | 0.01 |
| Mili (milli) | m | 0.001 |
| Miko (micro) | μ | 0.000001 |
| Nano (nano) | n | 0.000000001 |
| Piko (pico) | p | 0.000000000001 |
| Pento (femto) | f | 0.000000000000001 |
| Ato (atto) | a | 0.000000000000000001 |
| Seto (zepto) | z | 0.000000000000000000001 |
| Joto (yocto) | y | 0.000000000000000000000001 |
| Lonto (ronto) | r | 0.000000000000000000000000001 |
| Kuweto (quecto) | q | 0.000000000000000000000000000001 |