o tawa ijo lipu

kulupu Olimeka

tan lipu lipu Wikipesija
lawa kiwen suli pi kulupu Olimeka
kulupu Olimeka li pali e lawa kiwen suli.

tenpo mute pini la kulupu Olimeka li kulupu pi ma Mesomelika. ona li lon poki pi telo suli Mesiko la, ona li lon ma kipisi Tapako lon ma kipisi Pelaku. ona li kama lon poka pi tenpo sike nanpa 1200 BCE li weka lon poka pi tenpo sike nanpa 400 CE. tenpo ni la, ona li kulupu tomo nanpa wan pi ma Amelika lete. ma tomo ona pi suli nanpa wan li ma tomo San Lolenso Tenosilan (toki Epanja la: San Lorenzo Tenochtitlán), li ma tomo La Penta (toki Epanja la: La Venta), li ma tomo Te Sapote (toki Epanja la: Tres Zapotes).[1]

kulupu Olimeka li suli la, nasin ona li ante e nasin pi kulupu ante lon ma Mesomelika. ni la, ona li pali e sitelen kiwen, li mama e musi pi sike ko, li pana e telo loje ona tawa sewi. ijo ale ni li kipisi suli lon nasin kulupu pi kulupu jan pi ma Mesomelika.

ilo kipisi Kunz.
ilo kipisi pi kiwen laso ni li jo e sinpin pi jan soweli.

jan Olimeka li pali e sitelen kiwen mute. ona li pali e sinpin sitelen, e supa sewi e lawa kiwen suli. kin, ona li pali e ilo, e jan kiwen lili, e namako kiwen. jan Olimeka li pali e ijo lili mute kepeken kiwen laso. ona li kama jo e kiwen laso tan kulupu nena Sijela Te La Mina (toki Epanja la: Sierra de las Minas, "kulupu nena pi lupa mute") lon ma Katemala, anu tan ma kipisi Wakaka. ijo musi ona la, ona li sitelen e jan soweli. jan soweli ni li jan lili, li sama soweli Pantela Onka (toki Lasina la: Panthera onca).[2]

ijo musi la, ijo wawa nanpa wan pi kulupu Olimeka li lawa kiwen suli. sitelen kiwen ni li sitelen e sinpin pi jan lawa. jan Olimeka li pali e sitelen kiwen kepeken kiwen tan nena ma seli.[2]

  1. Mary E. Pye, John E. Clark li toki e ni lon kipisi #8–17 lon Introducing Olmec Archaeology (58) lon Studies in the History of Art lon tenpo 2000. mi lukin e ni lon tenpo 2026-04-07.
  2. 1 2 Michael D. Coe li toki e ni lon Mexico: from the Olmecs to the Aztecs (4th ed., fully rev. and expanded) lon Ancient peoples and places tan Thames and Hudson lon tenpo 1994.